Nội dung chính
Ngộ độc hóa chất là tình trạng cấp cứu y khoa cực kỳ nguy hiểm, đòi hỏi sự nhận diện nhanh chóng các triệu chứng lâm sàng để can thiệp kịp thời, giúp bệnh nhân vượt qua cơn nguy kịch.
Vừa qua, các bác sĩ tại Bệnh viện Thống Nhất đã cứu sống thành công một bệnh nhân nam 52 tuổi (ông V.V.S, ngụ TP.HCM) trong tình trạng nguy kịch sau khi uống nhầm một lượng lớn hóa chất. Đây là một ca lâm sàng điển hình, minh chứng cho tầm quan trọng của việc tiếp cận y tế sớm trong điều trị ngộ độc cấp tính.
Nhận diện tình trạng nguy kịch: Khi cơ thể rơi vào trạng thái “báo động đỏ”
Bệnh nhân nhập viện trong trạng thái lơ mơ và co giật sau 2 giờ tiếp xúc với hóa chất. Tại khoa Cấp cứu, các dấu hiệu lâm sàng cho thấy một tình trạng suy sụp hệ thống nghiêm trọng:
- Hệ hô hấp: Suy hô hấp nặng, có biểu hiện co kéo cơ hô hấp phụ để gắng sức thở.
- Hệ tuần hoàn: Huyết áp tụt sâu chỉ còn 80/40 mmHg, chi lạnh, cho thấy tình trạng sốc nặng.
- Dấu hiệu đặc trưng: Đồng tử co nhỏ (khoảng 1mm), da ẩm và tăng tiết đàm nhớt. Đây là những triệu chứng kinh điển của hội chứng cholinergic do ngộ độc phospho hữu cơ hoặc carbamate.
Đáng chú ý, kết quả xét nghiệm cho thấy mức độ toan chuyển hóa cực kỳ nghiêm trọng với pH 6,8 và lactat lên tới 20 mmol/L. Trong y khoa, chỉ số pH dưới 7,0 là ngưỡng báo động, cho thấy cơ thể đang trong tình trạng nhiễm toan nặng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được điều chỉnh ngay lập tức.
Phác đồ hồi sức tích cực: Cuộc chạy đua với thời gian
Để giành giật sự sống cho bệnh nhân, ê-kíp bác sĩ đã triển khai đồng thời nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu theo nguyên tắc: Kiểm soát đường thở > Loại bỏ độc chất > Giải độc đặc hiệu > Hỗ trợ đa cơ quan.
1. Kiểm soát hô hấp và loại bỏ độc chất
Bệnh nhân được đặt nội khí quản và thở máy để đảm bảo oxy cho não và các cơ quan nội tạng. Song song đó, bác sĩ tiến hành rửa dạ dày và sử dụng than hoạt tính để hấp phụ, hạn chế tối đa lượng hóa chất còn sót lại hấp thu vào máu.
2. Điều trị đặc hiệu và điều chỉnh chuyển hóa
Atropin liều cao được truyền liên tục để đối kháng với tác động của độc chất carbamate. Đồng thời, bicarbonate được sử dụng để nâng pH máu, điều chỉnh tình trạng toan chuyển hóa nặng.
3. Lọc máu liên tục (CRRT)
Do bệnh nhân bị tổn thương thận cấp và có nhiều độc chất trong máu, phương pháp lọc máu liên tục đã được áp dụng. Điều này không chỉ giúp loại bỏ hóa chất mà còn hỗ trợ chức năng thận, ổn định nội môi cho cơ thể.
Phân tích chuyên môn và lời khuyên từ chuyên gia
ThS.BS. Phạm Thị Thanh Thúy (Khoa Hồi sức tích cực – chống độc) chẩn đoán bệnh nhân bị ngộ độc Carbamat (một loại thuốc trừ sâu) gây biến chứng suy hô hấp và tổn thương thận cấp. Tình trạng này càng trở nên phức tạp hơn khi bệnh nhân có bệnh nền là tăng huyết áp, bệnh mạch vành và rối loạn lipid máu.
Sau 6 ngày điều trị quyết liệt, bệnh nhân đã hồi phục kỳ diệu, tự thở tốt và xuất viện an toàn. Từ ca bệnh này, các chuyên gia đưa ra cảnh báo quan trọng về “Giờ vàng” trong cấp cứu ngộ độc:
Dấu hiệu cần đưa đi cấp cứu ngay lập tức:
- Xuất hiện trạng thái lơ mơ, hôn mê hoặc co giật bất thường.
- Khó thở, thở gấp hoặc tăng tiết đàm dãi nhiều trong miệng.
- Da ẩm ướt, đồng tử co nhỏ bất thường sau khi tiếp xúc với hóa chất.
Lưu ý đặc biệt: Tuyệt đối không tự ý xử trí tại nhà bằng các phương pháp dân gian hoặc chờ đợi theo dõi khi bệnh nhân đã có dấu hiệu nặng. Việc chậm trễ trong vận chuyển đến cơ sở y tế sẽ làm mất đi cơ hội cứu sống người bệnh.
Bạn hoặc người thân có đang lưu trữ hóa chất độc hại trong nhà không? Hãy đảm bảo chúng được dán nhãn rõ ràng và để xa tầm tay trẻ em hoặc nơi dễ nhầm lẫn để tránh những tai nạn đáng tiếc.
