Cảnh báo “ngộ độc nước”: Khi uống quá nhiều nước có thể gây tử vong

Uống đủ nước là cần thiết, nhưng nếu không kiểm soát lượng và tốc độ có thể dẫn đến “ngộ độc nước” – một nguy cơ đáng sợ đã khiến phụ nữ 45 tuổi mất mạng.

Trong những năm gần đây, các trường hợp tử vong do uống quá mức nước trong thời gian ngắn đã được ghi nhận trên toàn cầu. Ở Mỹ, vào năm 2021, Ashley Miller Summers, 45 tuổi, đã qua đời vì hyponatremia cấp tính – tình trạng nồng độ natri trong máu giảm sâu, gây phù não và không thể cứu chữa kịp thời.

Trường hợp thực tế: Cái chết của Whitehead

Whitehead, một bệnh nhân 45 tuổi, mắc hội chứng khát nước tâm lý – một dạng rối loạn thường xuất hiện ở người có tiền sử rối loạn tâm thần hoặc phát triển thần kinh. Bệnh nhân liên tục cảm thấy khát, dù cơ thể đã cung cấp đủ dung dịch. Sau khi uống liên tục hơn 4 lít nước trong vòng vài giờ, bác sĩ mới phát hiện các dấu hiệu bất thường trong nhịp thở và huyết áp, nhưng đã quá muộn để cứu sống.

Nguyên nhân y khoa: Hạ natri máu và phù não

Khi lượng nước vào cơ thể vượt quá khả năng thận lọc, nồng độ natri trong huyết tương giảm mạnh (hyponatremia). Các tế bào, đặc biệt là tế bào não, hấp thụ nước và sưng lên, đẩy não vào hộp sọ – hiện tượng được gọi là phù não. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hyponatremia cấp tính có tỉ lệ tử vong lên tới 20‑30% nếu không được can thiệp kịp thời.

Cách uống nước an toàn – Hướng dẫn của chuyên gia

Dưới đây là những nguyên tắc cơ bản, được các chuyên gia nội tiết và thận khuyến nghị để tránh “ngộ độc nước”:

• Uống đều đặn, không chỉ khi cảm thấy khát: Cơ thể bắt đầu cảm thấy khát khi mất khoảng 2‑5% dung lượng nước. Để duy trì cân bằng, hãy uống khoảng 200‑250 ml mỗi 30‑60 phút trong suốt ngày.
• Uống từng ngụm nhỏ: Mỗi lần không nên vượt quá 150‑200 ml. Uống nhanh và liều lớn làm máu loãng, tăng tải cho thận và giảm lượng khoáng chất.
• Không uống quá nhiều ngay sau vận động mạnh: Sau khi tập thể thao, cơ thể cần thời gian “cool‑down”. Hãy bắt đầu bằng nước electrolyte (có muối) và chỉ uống nước lọc sau 30‑45 phút.
• Giữ nhiệt độ nước ở mức 15‑30 °C: Nước quá lạnh có thể co thắt mạch máu dạ dày, trong khi nước quá nóng gây kích ứng niêm mạc thực quản.
• Tránh đun lại nước nhiều lần: Nhiều lần đun sôi có thể làm các kim loại nặng (như chì, arsen) kết tủa, ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.

Thêm vào đó, WHO khuyến cáo người trưởng thành nên tiêu thụ khoảng 2‑3 lít nước mỗi ngày, bao gồm cả nước trong thực phẩm và đồ uống có chứa muối. Nếu có bệnh lý tim, thận hoặc rối loạn điện giải, nên tham khảo ý kiến bác sĩ để điều chỉnh liều lượng.

Những biện pháp trên không chỉ giúp duy trì độ ẩm tối ưu mà còn giảm nguy cơ phát sinh các vấn đề nghiêm trọng như phù não hay hạ natri máu.